ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bölge ülkelerine monarşi rejimini yeniden önerdi. İlk önerisine CHP’den gelen sert tepkilere rağmen, geçtiğimiz Cuma Antalya’da düzenlenen bir forumda, “demokratik, laik, hukuk devleti” yerine monarşi fikrini savundu. Bu açıklamanın, Barrack’ın kişisel görüşü mü yoksa ABD hükümetinin resmi görüşü mü olduğu belirsizliğini koruyor.
Barrack, daha önce de Ortadoğu ülkeleri için “Ben bir demokrasi görmüyorum… İster beğenin ister beğenmeyin, ‘hayırsever bir monarşi’ olmuştur. İşleyen model budur” ifadelerini kullanmış ve Türkiye için “Osmanlı milletler modeli”ni önermişti. Monarşi, devlet başkanının tüm yetkileri elinde topladığı ve yönetimin genellikle babadan oğula geçtiği bir yönetim biçimidir. Barrack, Türkiye’ye Atatürk’ün yüzyıl önce sona erdirdiği padişahlık rejimini yeniden öneriyor.
Barrack, ilk önerisini yaparken “1919’da bu bölgede çok engellendik” diyerek Atatürk’ü hedef almıştı. Görünüşe göre, Barrack, Atatürk’ün anti-emperyalist Kurtuluş Savaşı ile laik ve demokratik Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmasından hiç memnun değil. ABD Büyükelçisi, bölgedeki ulus devletlerin İsrail için bir tehdit oluşturduğunu da belirtmişti.
Barrack’ın bu ilk açıklamasının ardından CHP Genel Başkanı Özgür Özel, büyükelçinin “istenmeyen adam (persona non grata)” ilan edilmesi gerektiğini vurgulamış ve iktidara bu konuda çağrıda bulunmuştu. Özel, bu kez de CHP olarak Barrack’ı istenmeyen bir adam ilan ettiklerini duyurdu ve hükümetin harekete geçmesini talep etti. Ancak Barrack’ın son açıklamalarına da iktidardan herhangi bir tepki gelmedi.
Atatürk, ulusal kurtuluş mücadelesinden sonra laik Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuş, onun liderliğini üstlenen İsmet İnönü de Türkiye’yi çok partili demokratik bir rejime geçirmiştir. Bugün Türkiye, tüm çağdaş ülkeler gibi demokratik, laik ve hukukun üstünlüğüne dayanan bir ulus devlettir. Bu özellikleriyle, krallık, emirlik veya sultanlıkla yönetilen tüm uluslara örnek teşkil etmiştir. Avrupa Birliği üyeliğine aday bir ülke olan Türkiye’ye “monarşi” önerisi hangi akılla yapılmaktadır?
Türk halkı, 100 yıllık laik Cumhuriyet ve 80 yıllık çok partili demokratik deneyimle, monarşiyi asla kabul etmeyecektir. ABD’nin Büyük Ortadoğu Projesi çerçevesinde Türkiye’ye sunduğu bu monarşi önerisi, ciddi bir sorgulama gerektiriyor. İktidarın bu tür önerilere karşı sessiz kalması ise son derece yanlış bir tutumdur. Türkiye, Barrack’a bu önerinin arka planını sorgulamalı ve açıklama istemelidir.
